لیکن پلان چیست و چگونه درمان می شود؟

لیکن پلان (بیماری lpp) یک اختلال خودایمنی است؛ در این بیماری، سیستم ایمنی بدن اشتباها علیه بافت‌های طبیعی مانند پوست، مخاط، مو یا ناخن‌های خود فرد عمل می‌کند. در برخی موارد، این فرآیند به دلیل وارد شدن یک عامل خارجی مانند دارو یا عفونت میکروبی آغاز می‌شود. در ادامه قصد داریم بیماری لیکن پلان سر و روش‌های درمان آن را بررسی کنیم.

لیکن پلان سر چیست؟

لیکن پلانوپیلاریس یا لیکن پلان فولیکولار یک بیماری التهابی است که با ریزش مو دائمی و تدریجی در ناحیه سر مشخص می‌شود. در حال حاضر، لیکن پلان سر به عنوان یکی از دلایل اصلی ریزش مو شناخته می‌شود. افرادی که مبتلا به لیکن پلان پوست سر هستند، معمولا خارش شدید در ناحیه پوست سر دارند.

این بیماری هنوز علل دقیق خود را ندارد. برخی بر این باورند که این بیماری از نوع خودایمنی است. به این معنا که سیستم ایمنی بدن به بافت‌های پوست و قسمت‌های بیرونی بدن واکنش نشان می‌دهد و با حمله به این مناطق، بیماری ایجاد می‌شود.

در بیشتر مواقع، لیکن پلان کف سر به طور طبیعی متوقف می‌شود، ولی هدف از درمان این است که موهای باقی‌مانده حفظ و علائم کنترل شوند؛ هرچند که به طور معمول نمی‌توان از رشد مجدد موهای از دست رفته جلوگیری کرد.

آیا لیکن پلان یک بیماری عفونی است؟

بسیاری از افراد پس از مشاهده ضایعات دهانی و پوستی ناشی از لیکن پلان، نگرانی‌هایی در مورد امکان انتقال این بیماری پیدا می‌کنند و سوالاتی در این زمینه مطرح می‌کنند. باید تاکید کنیم که لیکن پلان یک بیماری عفونی نیست و نه فرد مبتلا و نه کسانی که با او در تماس هستند نباید از این لحاظ نگرانی داشته باشند.

علاوه بر این، این بیماری هیچ‌گونه قابلیت انتقال از فرد مبتلا به افراد سالم ندارد. برخی نیز تصور می‌کنند که لیکن پلان نوعی سرطان است که باید در اینجا این فرضیه را رد کنیم. لیکن پلان هیچ ارتباطی با انواع سرطان ندارد و به طور کلی بیماری‌ای متفاوت است.

علت لیکن پلان سر

علت دقیق ابتلای افراد به بیماری لیکن پلان روشن نیست، با این حال، عوامل احتمالی بروز این بیماری شامل موارد زیر می‌باشد:

• هپاتیت C: هپاتیت C یک ویروس است که به کبد حمله می‌کند. گاهی اوقات، در افرادی که به هپاتیت C مبتلا هستند، بیماری لیکن پلان نیز مشاهده می‌شود.
• مصرف برخی داروها: تعدادی از داروها، از جمله داروهایی که برای درمان فشار خون بالا، دیابت، بیماری‌های قلبی و مالاریا استفاده می‌شوند، می‌توانند موجب ظهور علائم بیماری لیکن پلان شوند.
• واکنش ناشی از دندانپزشکی: گرچه این مورد نادر است، اما در برخی افراد مشاهده شده که پس از انجام درمان‌های دندانپزشکی، به ویژه پر کردن دندان‌ها با فلز، علائم لیکن پلان بروز کرده است.
• واکنش خودایمنی: این وضعیت زمانی اتفاق می‌افتد که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلول‌های دهان، پوست و فولیکول‌های مو حمله می‌کند.

علائم لیکن پلان سر

این بیماری معمولا بدون هیچ‌گونه عارضه خاصی ظاهر می‌شود و ممکن است نواحی مختلفی از بدن را درگیر کند. با این حال، در برخی موارد، این علائم به طور کاملا تصادفی و در یک دوره خاص رخ می‌دهند. معمولا این علائم در نواحی‌ای که موها سفید شده‌اند یا پوست سر سفید شده است، به وضوح دیده می‌شوند. اما اگر یک ناحیه خاص تحت تاثیر قرار گیرد، در آن ناحیه هیچ فولیکولی از مو قابل مشاهده نخواهد بود.

اگر این عوارض در پوست سر ایجاد شود، شامل موارد زیر خواهد بود:

• زخم‌هایی در سر ایجاد می‌شود.
• به علت این بیماری، تکه‌هایی از مو دچار ریزش می‌شوند.
• برجستگی‌هایی بر روی پوست سر ظاهر می‌شود.
• این بیماری موجب قرمزی و سوزش در ناحیه سر می‌شود.

در کنار این علائم، ممکن است فولیکول‌های مو در پوست سر مشاهده شوند و موها به راحتی از پوست سر جدا شوند. این علائم ممکن است در ابتدا کوچک و پراکنده باشند، اما به مرور زمان گسترش یافته و بزرگ‌تر می‌شوند. این بیماری در نواحی حاشیه‌ای و اطراف سر فعال‌تر است. با این حال، در بیماری لیکن پلان سر، ریزش مو به طور معمول در نواحی جلوی سر رخ می‌دهد.

همچنین، پلان مویی به طور مستقیم باعث شوره سر نمی‌شود. با این حال، برخی از علائم مانند خارش و پوسته‌ریزی ممکن است به اشتباه در تشخیص بیماری منجر شود.​

در سایت clevelandclinic درمورد بیماری لیکن پلان سر گفته شده:

Lichen planopilaris (LPP) is a condition that causes scarring and patches of hair loss, usually on your scalp. It may also cause scalp pain, itching or burning. Medications or laser therapy can help control symptoms, but early treatment is key

ترجمه متن:
لیکن پلان مویی (LPP) یک بیماری است که باعث ریزش مو به صورت تکه‌ای و ایجاد جای زخم روی پوست سر می‌شود. این بیماری ممکن است همراه با درد، خارش یا سوزش پوست سر باشد. داروها یا لیزر درمانی می‌توانند علائم را کنترل کنند، اما شروع درمان در مراحل اولیه خیلی مهم است.

لیکن پلان مویی یکی از اصلی‌ترین دلایل ریزش موی همراه با زخم (ریزش موی اسکاردار) است. اما در مقایسه با همه انواع ریزش مو، تنها حدود ۱ درصد موارد به این بیماری مربوط می‌شود.

چه کسی در معرض خطر ابتلا به لیکن پلان قرار دارد؟

از هر ۱۰۰ نفر، یک نفر به بیماری لیکن پلان مبتلا می‌شود. این بیماری عفونی نیست و هیچ نگرانی‌ای از بابت انتقال آن به دیگران وجود ندارد. لیکن پلان مویی و انواع دیگر این بیماری در دوران میان‌سالی به سراغ مردان و زنان می‌آید. شیوع لیکن پلان پوستی و مویی در مردان و زنان یکسان است. با این حال، زنان دو برابر بیشتر از مردان به لیکن پلان دهانی مبتلا می‌شوند. جالب است بدانید که لیکن پلان بیماری‌ای است که به‌ندرت در افراد مسن یا خیلی جوان مشاهده می‌شود.

تشخیص لیکن پلان مویی یا فولیکولار چگونه انجام می ‌شود؟

در ابتدا، باید شرح حال دقیقی از بیمار گرفته شود و سپس معاینه کاملی از او صورت گیرد. از آنجا که ابتلا به لیکن پلان پوستی و مخاطی به‌طور همزمان شایع است، ضروری است که سایر نواحی بدن، از جمله دهان و ناخن‌ها، به دقت بررسی شوند.

وجود پوسته‌ریزی و قرمزی اطراف فولیکول‌های مو و ریزش مو به شکل پچ‌های مشخص که معمولا همراه با سوزش و خارش پوست سر است، می‌تواند نشانگر بیماری باشد. برای تشخیص قطعی لیکن پلان مویی، از نمونه‌برداری یا بیوپسی از ضایعات پوسته‌ریزی‌دهنده و قرمز در نواحی ریزش مو استفاده می‌شود.

نمونه‌برداری از نواحی پوست سر که دچار اسکار شده‌اند، به تشخیص کمک نمی‌کند، بنابراین بیوپسی باید از حاشیه ضایعات انجام شود زیرا در این مناطق، بیماری فعال است. در فاز فعال بیماری، آزمایش ایمونوفلورسانس نشان‌دهنده حضور Anti-IgA و Anti-IgM در نواحی درگیر است.

درمان لیکن پلان سر

درمان قطعی لیکن پلان موی سر وجود ندارد، اما درمان‌های مختلفی وجود دارند که در کاهش علائم و تسریع روند بهبودی کمک می‌کنند. هدف از درمان لیکن پلان فولیکولار، کند کردن روند پیشرفت بیماری و از بین بردن علائم آن است. ریزش مو ممکن است پس از درمان نیز به‌طور کندتری ادامه یابد.

اولین خط درمان استفاده از داروهای ضدالتهابی است که موارد زیر را شامل می‌شود:

• کورتیکواستروئیدها (کورتون و پردنیزون یا پردنیزولون) به صورت موضعی، خوراکی یا تزریقی به درون ضایعات
• داکسی‌سیکلین یا تتراسیکلین، به دلیل خواص ضدالتهابی، ممکن است در درمان ریزش مو استفاده شود.

در صورت عدم پاسخ به درمان با کورتون، می‌توان از داروهای ضدالتهابی قوی‌تر استفاده کرد:

• هیدروکسی کلروکین (Hydroxychloroquine)
• متوتروکسات  (Methotrexate)
• سیکلوسپورین  (Cyclosporine)
• میکوفنولات موفتیل (Mycophenolate mofetil): این دارو زمانی که به هیدروکسی کلروکین و سیکلوسپورین پاسخ داده نمی‌شود، تجویز می‌شود.
• پیوگلیتازون  (Pioglitazone)

سایر داروهایی که ممکن است در درمان لیکن پلان موی سر استفاده شوند عبارتند از:

• دابسون (Dapsone)
• تالیدومید  (Thalidomide)

پاسخ به درمان در بیماران مختلف ممکن است متفاوت باشد، اما پزشک معمولا انتظار دارد که ریزش مو کاهش یابد و علائم آزاردهنده بیماری مانند خارش و سوزش از بین بروند.

رژیم غذایی افراد مبتلا به بیماری لیکن پلان

توصیه می‌شود افراد مبتلا به بیماری پلان سر مکمل‌ها و مواد زیر رو در رژیم غذایی خود قرار دهند:

• افرادی که به بیماری لیکن پلان مبتلا هستند، باید در رژیم غذایی خود از غذاهایی که غنی از ویتامین C هستند استفاده کنند. این ویتامین موجب تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود. منابع اصلی این ویتامین شامل میوه‌ها و سبزیجات برگ‌دار تیره مانند اسفناج، پرتقال، کیوی و لیمو ترش هستند.
• بیماران باید مواد غذایی حاوی امگا ۳ یا مکمل‌های این ماده را مصرف کنند، زیرا امگا ۳ خاصیت ضد التهابی و تنظیم‌کننده دارد. برای کاهش التهاب در ضایعات پوستی می‌توان از ماهی، گردو و زیتون استفاده کرد.
• روی برای تقویت سیستم ایمنی بدن بسیار مهم است، بنابراین توصیه می‌شود که گوشت، غلات و انواع آجیل‌ها را در رژیم غذایی روزانه خود قرار دهند.

سخن آخر

لیکن پلان سر یک اختلال خودایمنی است که با ریزش مو دائمی و تدریجی در ناحیه سر مشخص می‌شود. این بیماری به طور معمول با علائمی مانند خارش، سوزش، و زخم‌های پوستی همراه است. درمان‌های مختلف شامل داروهای ضدالتهابی و کورتیکواستروئیدها در کاهش علائم و کنترل روند بیماری موثر هستند، هرچند که درمان قطعی وجود ندارد.